IPv4 adresleri 32 bitlik yapılardır ve bu nedenle toplamda 4.294.967.296 adet IP adresi üretilebilir. Ancak günümüzde internete bağlanan cihaz sayısı her geçen gün artmakta, bu sayı günümüzde 50 milyara kadar ulaşmaktadır. Bu nedenle, mevcut IPv4 adresleri tüm cihazlara yetecek kapasitede değildir. Bu sorunu aşmak amacıyla çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri de Network Address Translation (NAT)’tır. Günümüzde çoğu cihaz internete NAT ya da Carrier-Grade NAT (CGNAT) aracılığıyla çıkmaktadır. Ancak bu yöntemler, mevcut ihtiyaçları karşılamaya çalışsa da uzun vadede yetersiz kalacaktır.
Bu sorunun önceden fark edilmesi üzerine, 1990’lı yılların sonunda geliştiriciler tarafından IPv6 adresleme sistemi tanıtılmıştır. IPv6, IPv4’e kıyasla çok daha büyük bir adres alanı sunar ve 128 bit uzunluğundadır. Bu da yaklaşık olarak 3,4 × 10³⁸ (3,4028236692093846346337460743177e+38) adet IP adresi anlamına gelir. IPv6 sayesinde her cihazın kendine ait benzersiz bir IP adresi olması mümkün hale gelmiştir ve her kullanıcıya binlerce IP adresi düşebilmektedir.
Birçok ülkede IPv6’ya geçiş süreci başlamış ve bu süreç giderek yaygınlaşmaktadır. Ülkemizde de son yıllarda IPv6 kullanımı artmaya başlamıştır. Gelecek yıllarda IPv6’nın daha da yaygınlaşması ve hatta tek başına kullanılan IP protokolü haline gelmesi beklenmektedir.
Günümüzde, teknolojiden anlamayan ya da bu alana ilgisi olmayan kullanıcıların bile tanıdığı tek IP adres yapısı IPv4’tür. Bu adresleme sistemi hem okunması hem de tanımlanması açısından oldukça basittir. Örneğin, aşağıdaki gibi bir IP adresi buna örnek olarak verilebilir:
192.168.1.1
Ancak söz konusu IPv6 adresleri olduğunda, teknolojiyle yakından ilgilenen kullanıcıların bile gözleri korkabilir. Çünkü IPv6 adresleri, uzun ve karmaşık yapıları nedeniyle ilk bakışta anlaşılması zor görünebilir.
Örneğin, tipik bir IPv6 adresi şu şekildedir:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334
IPv6 adreslerinde gösterim, IPv4 adreslerinden farklı olarak 16’lık taban yani hexadecimal sayı sistemiyle yapılır. Bu adresler, her biri 16 bitlik sekiz grup hâlinde düzenlenmiştir ve bu gruplar iki nokta üst üste (:) ile ayrılır. Toplamda 128 bitten oluşan IPv6 adresleri, 16 bayt uzunluğundadır. Her 16 bitlik bölüme ise hextet adı verilir.
IPv6 adresleri çok uzun olduğu için, okunmasını kolaylaştırmak amacıyla bazı kısaltma teknikleri geliştirilmiştir.
Geliştirilen ilk teknikte, her hextet’in başındaki sıfırlar kaldırılır ve adres bu şekilde kısaltılır.
Örneğin, aşağıdaki IPv6 adresini bu teknikle kısaltmak istersek şu şekilde yazabiliriz:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334
2001:db8:85a3:0:0:8a2e:370:7334Burada dikkat etmemiz gereken nokta, bütün sıfırları tamamen silemeyeceğimizdir. Örneğin, 4. ve 5. hextetler tamamen sıfırlardan oluşsa da, bu bölümlerdeki son sıfırlar silinemez.
Diğer teknikte ise, ardışık olarak birden fazla tamamen sıfırdan oluşan hextet varsa, bunlar yazılmayabilir. Bunun yerine, o kısma çift nokta üst üste (::) koyulur.
Örneğin, aşağıdaki IPv6 adresini bu teknikle kısaltmak istersek şu şekilde yazabiliriz:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334
2001:db8:85a3::8a2e:370:7334Burada 4. ve 5. hextetler tamamen sıfırdan oluştuğu için, bunları yazmak yerine veya tek tek sıfır bırakmak yerine araya “::” koyarak ifade edebiliriz.
Bu IPv6 adresini okuyan kişi, önce mevcut hextetleri sayar ve 6 hextet olduğunu görür. Daha sonra “::” ifadesine bakarak, adresin toplamda 8 hextet olduğunu ve aradaki 2 hextetin eksik olduğunu anlar. Böylece, eksik olan kısmın tamamen sıfırlardan oluşan hextetler olduğunu bilir.
Ancak “::” kısaltma tekniğini bir IPv6 adresinde sadece bir yerde kullanabiliriz. Örneğin:
2001:0DB8:0000:0000:0008:8000:0000:417A
2001:DB8::8:8000::417ABu adresi yukarıdaki gibi kısalttığımızı düşünelim. Görüleceği üzere “::” kısaltma tekniği iki defa kullanılmış durumda. Bu IP adresini okuyan bir kişi, önce mevcut hextetleri sayar ve 5 adet hextet olduğunu görür. Ardından “::” olan yerlere bakar, ancak bunlardan iki tane olduğu için IP adresinin tam olarak nasıl bir yapıda olduğunu anlayamaz. Çünkü kalan 3 hextet farklı şekillerde yerleştirilebilir.
2001:DB8:0000:8:8000:0000:0000:417A da olabilir.
2001:DB8:0000:0000:8:8000:0000:417A şeklinde de olabilir.
Bu iki adres birbirinden tamamen farklıdır. Bu yüzden yukarıdaki kısaltma tamamen yanlıştır. Bu teknikte “::” bir IPv6 adresinde sadece bir defa kullanılabilir.
Unutulmaması gereken şey, bir IPv6 adresinin farklı şekillerde kısaltılabileceğidir. Bu yüzden önemli olan, kısaltma yönteminden bağımsız olarak sonucun aynı adrese karşılık gelmesidir.
2001:0DB8:0000:0000:0008:8000:0000:417A
2001:DB8:0:0:8:8000:0:417A
2001:DB8::8:8000:0:417A
2001:DB8:0:0:8:8000::417A
Yukarıdaki tüm adresler, aynı IPv6 adresini temsil eder.
Daha fazla bilgisayar-ağları içeriği için takipte kalın…
Leave a Reply